टोल टॅक्समध्ये 40% पर्यंत कपात? सरकारच्या नवीन नियमामुळे वाहनचालकांना मोठा दिलासा
राष्ट्रीय महामार्गांवरील पूल, बोगदे आणि उन्नत रस्त्यांसाठी टोल गणनेचे सूत्र बदलले; नवीन नियमामुळे प्रवासाचा खर्च कमी होण्याची शक्यता.
टोल टॅक्स 40% कमी
अमेरिका आणि इराणमध्ये सुरू असलेल्या युद्धामुळे पेट्रोलचे भाव लवकरच वाढणार
असल्याचे काही संकेत मिळत आहेत. त्यामुळे प्रवास करणे आता महाग होणार,
अशी सध्या चर्चा सुरू आहे. यामध्येच एक दिलासादायक बातमी समोर येत आहे.
लवकरच देशातील टोल टॅक्समध्ये ४०% पर्यंत कपात होऊ शकते.
नेमके यामागचे काय कारण आहे, ते आपण समजून घेऊया.
भारतीय जनता पक्षाच्या कार्यकाळामध्ये भारतामध्ये सर्वत्र अत्यंत सुंदर रस्ते तयार झाले आहेत.
मात्र, याच रस्त्यांवर मोठ्या प्रमाणात टोल टॅक्सही द्यावा लागतो. सरकार टोल टॅक्स 40% कमी कसा कमी करता येईल,
याविषयी विचार करत आहे. यामध्येच त्यांनी वार्षिक पासची सुविधाही सुरू केली.
त्यामुळेही वाहनचालकांना चांगलाच दिलासा मिळाला. आता टोल टॅक्स ४०% कमी होऊ शकतो, अशी शक्यता निर्माण झाली आहे.
हे ही वाचा-मोदींच्या सल्ल्यानंतर केंद्रीय मंत्री यांचा राजीनामा; राष्ट्रपतींकडून तात्काळ मंजुरी
टोल टॅक्स ४०% कमी होणार
राष्ट्रीय महामार्गावरून प्रवास करणाऱ्या वाहनचालकांसाठी एक दिलासादायक बातमी समोर येत आहे.
जर तुमच्या मार्गात लांब पूल, बोगदे, उड्डाणपूल किंवा उन्नत रस्ते येत असतील,
तर तुम्हाला आता पूर्वीपेक्षा कमी टोल कर भरावा लागेल.
रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने राष्ट्रीय महामार्ग शुल्क नियमांमध्ये सुधारणा केली आहे.
याची अंमलबजावणी करण्यासाठी भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने (NHAI)
आपल्या सर्व प्रादेशिक कार्यालयांना नवीन नियमांनुसार टोल दरांचे
पुनरावलोकन आणि सुधारणा करण्याची प्रक्रिया सुरू करण्याचे कडक निर्देश दिले आहेत.
सर्वसाधारणपणे, कोणत्याही महामार्गावरील पूल, बोगदे किंवा उन्नत संरचना बांधणे आणि त्यांची देखभाल करणे अत्यंत
खर्चिक असते. त्यामुळेच जुन्या नियमांनुसार पुलाच्या लांबीच्या १० पटीच्या आधारावर टोल आकारला जात असे.
उदाहरणार्थ, जर एखाद्या महामार्गावर ५ किलोमीटर लांबीचा बोगदा किंवा उन्नत रचना असेल,
तर टोल आकारताना ती ५० किलोमीटर रस्त्याच्या बरोबरीची मानली जात असे.
या नियमामुळे डोंगराळ भाग, द्रुतगती मार्ग आणि प्रमुख शहरी भागांमध्ये, जिथे पूल किंवा उन्नत महामार्ग अनेक
किलोमीटरपर्यंत पसरलेले होते, तेथील नागरिक आणि वाहनचालकांसाठी टोल अत्यंत जाचक ठरत होता. या समस्येचे
निराकरण करण्यासाठी आणि टोलचे दर अधिक वाजवी करण्यासाठी सरकारने टोल सुधारणा नियम जारी केले आहेत.
नवीन टोलचे सूत्र काय आहे?
सुधारित राष्ट्रीय महामार्ग शुल्क (दर निश्चिती आणि संकलन) नियम, २००८ अंतर्गत आता टोलची गणना करण्यासाठी एक
पारदर्शक आणि संतुलित सूत्र लागू करण्यात आले आहे. नवीन सूत्रानुसार, ज्या महामार्गांवर एक किंवा अधिक पूल, बोगदे,
उड्डाणपूल किंवा उन्नत भाग आहेत, तेथे टोलची गणना करण्यासाठी दोन पद्धती वापरण्यात येतील.
पहिली पद्धत म्हणजे पूल किंवा बोगदे यांसारख्या विशेष संरचनांच्या लांबीला १० पटीने गुणून ती महामार्गाच्या उर्वरित
सामान्य भागाच्या लांबीत मिळवणे. दुसरी पद्धत म्हणजे संपूर्ण महामार्ग विभागाच्या एकूण लांबीला ५ पटीने गुणणे.
या दोन गणनांपैकी जी कमी असेल, त्यानुसार टोल आकारणे एनएचएआयला बंधनकारक असेल. याव्यतिरिक्त, ६० मीटर
किंवा त्यापेक्षा कमी लांबीचे पूल किंवा उड्डाणपूल स्वतंत्र विशेष संरचना
मानले जाणार नाहीत आणि त्यांच्यावर कोणतेही अतिरिक्त नियम लागू होणार नाहीत.
नवीन दर केव्हापासून लागू होतील?
नियमांमधील ही सुधारणा लागू करण्यात आली आहे. मात्र, टोल प्लाझाच्या प्रकारानुसार
वाहनचालकांना त्याचे फायदे वेगवेगळ्या वेळी मिळतील. सध्या कार्यरत असलेल्या
सार्वजनिक टोल प्लाझांवर त्यांच्या पुढील नियोजित वार्षिक शुल्क सुधारणेच्या
तारखेपासून नवीन दर लागू होतील. पीपीपी मॉडेलअंतर्गत किंवा खाजगी कंपन्यांद्वारे
चालवल्या जाणाऱ्या टोल प्लाझांवर त्यांचा सवलत कालावधी संपल्यानंतर
किंवा प्रकल्प एनएचएआयकडे परत सोपवल्यानंतर हा नवीन नियम प्रभावी होईल.
भविष्यात सुरू होणाऱ्या सर्व नवीन टोल प्लाझांवर टोल कर संकलन
पहिल्या दिवसापासून या सुधारित आणि स्वस्त सूत्रानुसार केले जाईल.
सरकारच्या या निर्णयामुळे लांब पल्ल्याचा प्रवास करणाऱ्या खाजगी वाहनमालकांना दिलासा तर मिळेलच,
पण व्यावसायिक मालवाहू वाहनांचा परिचालन खर्चही कमी होईल. याचा भविष्यात महागाई
आणि लॉजिस्टिक्स खर्चावर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
FAQ (Frequently Asked Questions)
1. टोल टॅक्समध्ये 40% कपात होणार का?
होय. सरकारने राष्ट्रीय महामार्ग शुल्क नियमांमध्ये सुधारणा केली असून,
काही विशिष्ट मार्गांवर टोलमध्ये सुमारे 40% पर्यंत कपात होण्याची शक्यता आहे.
2. टोल टॅक्स कमी करण्यामागचे मुख्य कारण काय आहे?
पूल, बोगदे, उड्डाणपूल आणि उन्नत रस्त्यांवरील टोलची गणना अधिक
वाजवी पद्धतीने करण्यासाठी सरकारने नवीन सूत्र लागू केले आहे.
3. नवीन टोल गणनेचे सूत्र काय आहे?
टोलची गणना दोन पद्धतींनी केली जाईल. त्यापैकी ज्या पद्धतीनुसार
कमी टोल येईल, त्यानुसार वाहनचालकांकडून शुल्क आकारले जाईल.
4. कोणत्या वाहनचालकांना या निर्णयाचा सर्वाधिक फायदा होईल?
राष्ट्रीय महामार्गावरून नियमित प्रवास करणारे खासगी वाहनचालक
तसेच व्यावसायिक मालवाहू वाहनचालक यांना सर्वाधिक फायदा होईल.
5. नवीन टोल दर कधीपासून लागू होतील?
सार्वजनिक टोल प्लाझांवर पुढील वार्षिक शुल्क पुनरावलोकनानंतर नवीन दर लागू होतील. तर PPP
मॉडेलवरील टोल प्लाझांवर संबंधित कराराच्या अटींनुसार हे नियम लागू होतील.
6. 60 मीटरपेक्षा कमी लांबीच्या पुलांवर नवीन नियम लागू होतील का?
नाही. 60 मीटर किंवा त्यापेक्षा कमी लांबीचे पूल आणि उड्डाणपूल स्वतंत्र विशेष संरचना म्हणून गणले जाणार नाहीत.
7. नवीन नियमामुळे मालवाहतूक खर्चावर काय परिणाम होईल?
टोल खर्च कमी झाल्यास मालवाहतुकीचा परिचालन खर्च कमी होण्याची शक्यता आहे,
ज्याचा सकारात्मक परिणाम लॉजिस्टिक्स आणि महागाईवर होऊ शकतो.
8. हा नियम देशातील सर्व टोल प्लाझांवर लागू होणार आहे का?
हा नियम राष्ट्रीय महामार्गांवरील संबंधित टोल प्लाझांवर टप्प्याटप्प्याने लागू केला जाणार आहे.
त्याची अंमलबजावणी टोल प्लाझाच्या प्रकारानुसार होईल.
9. वार्षिक टोल पासधारकांवर या बदलाचा परिणाम होईल का?
वार्षिक पासची सुविधा सुरूच राहील. नवीन टोल दर लागू झाल्यानंतर
त्याचा लाभ संबंधित नियमांनुसार पासधारकांनाही मिळू शकतो.
10. सरकारच्या या निर्णयाचा सर्वसामान्य नागरिकांना काय फायदा होईल?
टोलचा खर्च कमी झाल्याने प्रवास अधिक स्वस्त होईल, मालवाहतुकीचा खर्च कमी
होईल आणि अप्रत्यक्षपणे अनेक वस्तूंच्या वाहतूक खर्चातही घट होण्यास मदत होऊ शकते.
