पेट्रोल पंपावर ‘शून्य’ पाहून आनंदित होऊ नका! तिसऱ्या स्क्रीनवर हे नक्की तपासा

Petrol Pump Fraud

 

पेट्रोल पंपावर ‘शून्य’ पाहणे पुरेसे नाही; इंधनाची घनता कशी तपासाल?

पेट्रोल किंवा डिझेल भरण्यासाठी आपण पेट्रोल पंपावर गेल्यानंतर मीटरवर ‘शून्य’ अंक दिसतोय की नाही,

याची खात्री करतो. मात्र, केवळ मीटर शून्यावरून सुरू झाला आहे म्हणून इंधनाची शुद्धता आणि गुणवत्ता निश्चित होतेच असे नाही.

https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%A7%E0%A4%A8

इंधनामध्ये भेसळ झाली आहे की नाही, हे तपासण्यासाठी आणखी

एक महत्त्वाची बाब ग्राहकांनी जाणून घेणे आवश्यक आहे. ती म्हणजे इंधनाची घनता (Density).

एका वृत्तानुसार, पेट्रोल पंपावरील मशीनच्या तिसऱ्या स्क्रीनवर इंधनाची घनता पाहता येते.

त्यामुळे पेट्रोल किंवा डिझेल भरताना केवळ ‘शून्य’ पाहण्याऐवजी

इंधनाची घनता योग्य मर्यादेत आहे की नाही, हे तपासणेही महत्त्वाचे ठरते.

 

फक्त ‘शून्य’ पाहणे का पुरेसे नाही?

 

पेट्रोल पंपावर ग्राहकाला इंधन भरताना सर्वात आधी मशीनवरील रक्कम आणि लिटरचे प्रमाण दिसते.

मशीन शून्यावरून सुरू झाले आहे का, हे तपासणे महत्त्वाचे आहे.

हेही वाचा-तुम्ही रोज भात खावा का? आहारतज्ज्ञांनी उघड केले सत्य

यामुळे मागील ग्राहकाच्या व्यवहाराचे प्रमाण आपल्या बिलात मिसळले जाण्याची शक्यता टाळता येते.

 

मात्र, मीटर शून्यावर सुरू झाल्याने इंधन शुद्ध आहे, याची खात्री होत नाही. इंधनामध्ये कोणत्याही प्रकारची भेसळ आहे

का किंवा त्याची गुणवत्ता निर्धारित मानकांनुसार आहे का, हे जाणून घेण्यासाठी Density तपासणे उपयुक्त ठरते.

 

इंधनाची घनता म्हणजे काय?

 

एखाद्या विशिष्ट प्रमाणातील इंधनाचे वजन किती आहे, याला साधारणपणे त्याची घनता म्हणता येते.

हेही वाचा-अंबानींच्या अँटिलियाचे वीज बिल तब्बल 70 लाख रुपये? जाणून घ्या एवढा वीज वापर का होतो

पेट्रोल आणि डिझेलची घनता वेगवेगळी असते. त्यामुळे दोन्ही इंधनांसाठी निर्धारित मानकेही वेगवेगळी आहेत.

 

सरकारी मानकांनुसार, पेट्रोलची घनता 720 ते 775 kg/m³ आणि डिझेलची घनता 820 ते 860 kg/m³ दरम्यान असावी,

अशी माहिती दिली जाते. त्यामुळे पेट्रोल किंवा डिझेल भरताना मशीनवरील

Density रीडिंगकडे लक्ष देणे ग्राहकांसाठी महत्त्वाचे ठरू शकते.

 

पेट्रोल पंपावरील तिसरी स्क्रीन कशासाठी?

 

पेट्रोल पंपावरील इंधन डिस्पेन्सिंग मशीनमध्ये अनेक प्रकारची माहिती दाखवली जाते.

ग्राहकांनी तिसऱ्या स्क्रीनवर दिसणाऱ्या Density रीडिंगकडे लक्ष द्यावे. तेथे संबंधित इंधनाची घनता दिसू शकते.

 

उदाहरणार्थ, पेट्रोल भरताना स्क्रीनवर घनतेचे रीडिंग निर्धारित मर्यादेत आहे का,

हे ग्राहक तपासू शकतात. त्याचप्रमाणे डिझेलसाठीही संबंधित घनता मानकांच्या मर्यादेत आहे का, हे पाहता येते.

 

यामुळे ग्राहकाला इंधनाच्या गुणवत्तेबाबत प्राथमिक माहिती मिळू शकते.

 

घनता कमी-जास्त असल्यास काय करावे?

 

जर पेट्रोल किंवा डिझेलची Density निर्धारित मर्यादेपेक्षा वेगळी दिसत असेल,

तर ग्राहकाने तातडीने निष्कर्ष काढण्याऐवजी पेट्रोल पंप कर्मचाऱ्यांकडे त्याबाबत विचारणा करावी.

इंधनाची घनता तापमानासारख्या घटकांमुळेही बदलू शकते. त्यामुळे

केवळ एका रीडिंगच्या आधारे इंधन भेसळयुक्त असल्याचे निश्चित म्हणता येत नाही.

 

मात्र, रीडिंगबाबत शंका असल्यास ग्राहकाने संबंधित पेट्रोल पंपाच्या व्यवस्थापनाकडे

तक्रार किंवा स्पष्टीकरण मागणे योग्य ठरते. आवश्यक असल्यास

संबंधित अधिकाऱ्यांकडे तक्रार करण्याचाही पर्याय उपलब्ध असतो.

 

ग्राहकांनी कोणती काळजी घ्यावी?

 

पेट्रोल किंवा डिझेल भरताना ग्राहकांनी काही साध्या गोष्टींची सवय लावून घेणे फायदेशीर ठरू शकते.

 

– इंधन भरण्यापूर्वी मीटर शून्यावर आहे की नाही, हे तपासा.

– किती लिटर इंधन भरले जात आहे, याकडे लक्ष द्या.

– मशीनच्या स्क्रीनवरील Density रीडिंग तपासा.

– पेट्रोल आणि डिझेलसाठी निर्धारित घनतेची मर्यादा वेगळी असल्याचे लक्षात ठेवा.

– रीडिंगबाबत शंका असल्यास पेट्रोल पंप कर्मचाऱ्यांकडे स्पष्टीकरण मागा.

– बिल घेताना त्यावरील इंधनाचे प्रमाण आणि रक्कम तपासा.

 

पेट्रोल पंपावर इंधन भरताना केवळ ‘मीटर शून्यावरून सुरू झाला का?’

एवढीच काळजी घेणे पुरेसे नाही. इंधनाची गुणवत्ता तपासण्यासाठी Density रीडिंगकडेही लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.

पेट्रोलसाठी 720–775 kg/m³ आणि डिझेलसाठी 820–860 kg/m³ ही दिलेली

मानक श्रेणी लक्षात ठेवणे ग्राहकांसाठी उपयोगी ठरू शकते.

 

मात्र, घनतेतील फरक दिसला म्हणून लगेच इंधन भेसळयुक्त असल्याचा निष्कर्ष काढू नये.

तापमान आणि इतर तांत्रिक घटकांचा परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे शंका असल्यास पेट्रोल पंप व्यवस्थापनाकडून योग्य

माहिती घेणे आणि आवश्यक असल्यास अधिकृत यंत्रणेकडे तक्रार करणे हा योग्य मार्ग आहे.