जेवताना मोबाईल फोन वापरताय? आरोग्यावर होऊ शकतात हे ५ गंभीर परिणाम

­जेवताना मोबाईल वापरण्याचे तोटे

जेवणाच्या ताटात मोबाईलचा शिरकाव; आरोग्यासोबत नात्यांवरही होतो परिणाम

 

आजच्या डिजिटल युगात मोबाईल फोन हा जीवनाचा अविभाज्य भाग बनला आहे.

सकाळी उठल्यापासून रात्री झोपेपर्यंत अनेकांच्या हातात मोबाईल असतो.

मात्र, या सवयीने आता जेवणाचे ताटही सोडलेले नाही. नाश्ता, दुपारचे जेवण किंवा रात्रीचे जेवण असो,

 

 

अनेक जण एका हाताने घास घेताना दुसऱ्या हाताने मोबाईलवर स्क्रोलिंग करताना दिसतात.

काही जण व्हिडिओ पाहतात, काही सोशल मीडिया तपासतात, तर काही फोनवर बोलत जेवतात. वरकरणी ही सवय साधी

हेही वाचासप्टेंबरच्या शेवटी सलग 5 दिवस बँका बंद? जाणून घ्या कारण आणि ग्राहकांनी काय करावे

वाटत असली तरी ‘जेवताना मोबाईल’ हा प्रकार शरीर, मन आणि कौटुंबिक संवाद या तिन्हींवर परिणाम करू शकतो.

 

ताटासमोर शरीर असते; लक्ष मात्र स्क्रीनवर

 

जेवण ही केवळ पोट भरण्याची प्रक्रिया नाही. आपण काय खातो, किती खातो आणि किती हळूहळू खातो,

याकडे लक्ष देणेही महत्त्वाचे आहे. मात्र मोबाईलमध्ये लक्ष गुंतल्यामुळे

अन्नाकडे आणि शरीराच्या संकेतांकडे दुर्लक्ष होण्याची शक्यता असते.

 

मोबाईल पाहताना अनेकदा घास किती मोठा आहे, तो नीट चावला आहे का किंवा पोट भरले आहे का,

हेही वाचा-पावसाळ्यात मिळणाऱ्या अंबाडीच्या पानांची भाकरी कधी खाल्ली आहे? फक्त 3 पदार्थांत बनवा ही चविष्ट रेसिपी

याचे भान राहत नाही. परिणामी काही जण घाईघाईने खातात, तर काही जण गरजेपेक्षा अधिक अन्न घेतात.

अशा प्रकारे ‘मन लावून खाणे’ म्हणजेच mindful eating ही सवय मागे पडू शकते.

 

पचनक्रियेलाही बसू शकतो फटका

 

अन्न नीट चावणे आणि निवांतपणे खाणे पचनासाठी उपयुक्त ठरते.

मोबाईलमुळे लक्ष विचलित झाल्यास खाण्याचा वेग वाढू शकतो आणि अन्न पुरेसे न चावता गिळले

जाण्याची शक्यता असते. यामुळे काही व्यक्तींना अपचन, पोट फुगणे किंवा अस्वस्थता जाणवू शकते.

 

विशेषतः रात्री उशिरा जेवताना मोबाईलमध्ये गुंतून राहिल्यास जेवणाची वेळ आणखी पुढे ढकलली जाऊ शकते.

त्यानंतर पुन्हा स्क्रीनसमोर बराच वेळ बसण्याची सवय लागल्यास झोपेच्या दिनक्रमावरही परिणाम होऊ शकतो.

 

डोळ्यांना मिळत नाही ‘डिजिटल ब्रेक’

 

दिवसभर काम, अभ्यास किंवा मनोरंजनासाठी स्क्रीन वापरल्यानंतर जेवणाच्या वेळेतही मोबाईलसमोर बसल्याने

डोळ्यांना विश्रांती मिळत नाही. लहान अक्षरे, सतत बदलणारे व्हिडिओ

आणि जवळून स्क्रीन पाहण्यामुळे डोळ्यांवर ताण येऊ शकतो. डोळे

कोरडे होणे, थकवा किंवा डोकेदुखी यांसारख्या तक्रारी काही लोकांना जाणवू शकतात.

 

म्हणून जेवणाची वेळ ही स्क्रीनपासून काही मिनिटे दूर राहण्याची संधी म्हणून पाहणे अधिक योग्य ठरू शकते.

 

घरातील संवाद ‘ऑनलाइन’, पण नाती ‘ऑफलाइन’?

 

मोबाईलचा आणखी एक परिणाम आरोग्यापलीकडे जातो. पूर्वी कुटुंबातील सदस्य एकत्र जेवताना दिवसभरातील घडामोडी

सांगत असत. मुलांच्या शाळेपासून घरातील छोट्या-मोठ्या विषयांपर्यंत अनेक गोष्टींची चर्चा जेवणाच्या टेबलवर होत असे.

 

आता मात्र एकाच टेबलवर बसलेली चार माणसे चार वेगवेगळ्या स्क्रीनमध्ये व्यस्त असलेले चित्र दिसते.

अशा वेळी एकत्र जेवण्याची संधी असते, पण संवाद मात्र कमी होतो.

विशेषतः लहान मुलांसाठी पालकांचे वर्तन हेच मोठे उदाहरण असते. पालक सतत जेवताना

फोन वापरत असतील, तर मुलांमध्येही हीच सवय निर्माण होण्याची शक्यता असते.

 

‘आणखी एक व्हिडिओ’ आणि वाढणारी रात्रीची जागरणे

 

रात्रीच्या जेवणानंतर मोबाईल हातात घेतला की ‘फक्त पाच मिनिटे’ म्हणता म्हणता अर्धा तास किंवा त्याहून अधिक वेळ

निघून जातो. सोशल मीडिया, शॉर्ट व्हिडिओ किंवा मेसेजिंगमुळे झोपेची वेळ पुढे ढकलली जाऊ शकते.

 

विशेषतः झोपण्यापूर्वी स्क्रीनचा वापर आणि सतत मिळणाऱ्या डिजिटल उत्तेजनामुळे काही लोकांना झोप येण्यास अडचण

होऊ शकते. परिणामी दुसऱ्या दिवशी सकाळी थकवा जाणवू शकतो.

त्यामुळे रात्रीचे जेवण आणि झोप यांच्यामध्ये मोबाईलचा अनावश्यक वापर कमी करणे ही चांगली सवय ठरू शकते.

 

मग उपाय काय?

 

मोबाईल पूर्णपणे बंद करणे प्रत्येकासाठी शक्य असेलच असे नाही.

मात्र जेवणासाठी काही साधे नियम नक्की करता येतात. जेवताना फोन सायलेंट करून बाजूला ठेवणे,

जेवणाच्या टेबलवर फोन न ठेवण्याचा कौटुंबिक नियम करणे, टीव्ही आणि

मोबाईल बंद ठेवून कुटुंबीयांशी संवाद साधणे आणि अन्न सावकाश चावून खाणे, या छोट्या सवयी उपयोगी ठरू शकतात.

 

शेवटी प्रश्न मोबाईल वापरायचा की नाही, हा नसून तो कुठे आणि किती वापरायचा हा आहे.

दिवसभर स्क्रीनला वेळ देणाऱ्या आपल्या जीवनात जेवणाची वेळ शरीरासोबतच कुटुंबासाठीही राखून ठेवता येते.

काही मिनिटांसाठी मोबाईल बाजूला ठेवून ताटातील अन्न, समोरची माणसे

आणि स्वतःच्या शरीराचे संकेत यांच्याकडे लक्ष दिले, तर जेवणाची सवय अधिक सजग आणि आनंददायी होऊ शकते.