डार्क चॉकलेट खाणे आरोग्यासाठी फायदेशीर की हानिकारक? जाणून घ्या फायदे, तोटे आणि योग्य प्रमाण

डार्क चॉकलेट खाल्ल्याने शरीरावर काय परिणाम होतात? फायदे आणि तोटे जाणून घ्या

सर्वांनाच चॉकलेट खूप आवडते. लहान असो किंवा मोठा, चॉकलेट हा जवळपास प्रत्येकाचाच आवडता पदार्थ आहे.

अनेकांच्या मनात चॉकलेटबाबत विविध शंका असतात. चॉकलेटमुळे दात किडतात का? चॉकलेट खाल्ल्याने

आरोग्यावर दुष्परिणाम होतात का? अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.

मात्र, डार्क चॉकलेट योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास त्याचे काही सकारात्मक परिणामही आरोग्यावर होऊ शकतात.

डार्क चॉकलेट आरोग्यासाठी खरंच चांगले आहे का?

डार्क चॉकलेट हे केवळ चविष्टच नाही, तर योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास आरोग्यासाठी अनेक फायदे देणारे अन्न मानले जाते.

त्यामध्ये कोको (Cocoa) चे प्रमाण जास्त आणि साखरेचे प्रमाण कमी असल्यामुळे ते मिल्क चॉकलेटपेक्षा अधिक पौष्टिक असते.

विशेषतः 70 टक्के किंवा त्यापेक्षा जास्त कोको असलेले डार्क चॉकलेट अँटिऑक्सिडंट्स, फायबर आणि विविध खनिजांनी समृद्ध असते.

https://www.1mg.com/articles/web-stories/dark-chocolate-has-more-to-offer-than-just-great-taste/

तथापि, कोणतीही गोष्ट प्रमाणापेक्षा जास्त प्रमाणात खाल्ल्यास तिचे दुष्परिणाम होऊ शकतात.

त्यामुळे डार्क चॉकलेटचे फायदे आणि तोटे दोन्ही समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

हेही वाचा-शरद पवारांची पुढची चाल काय? काँग्रेसमध्ये विलीनीकरण की एनडीएसोबत जाणार? महाराष्ट्राच्या राजकारणात चर्चांना उधाण

डार्क चॉकलेटमध्ये साखरेचे प्रमाण तुलनेने कमी असल्यामुळे त्याची चव किंचित कडवट असते.

त्यामुळे अनेक लहान मुले ते खाणे पसंत करत नाहीत.

 

 

 

 

डार्क चॉकलेटमधील प्रमुख पोषक घटक

फ्लॅव्होनॉइड्स

फ्लॅव्होनॉइड्स हे शक्तिशाली अँटिऑक्सिडंट्स आहेत. ते शरीरातील फ्री रॅडिकल्समुळे होणारे नुकसान कमी करण्यास

मदत करतात. हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यास, रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास, रक्तवाहिन्या निरोगी राखण्यास, दाह कमी करण्यास

हेही वाचा-शरद पवारांची पुढची चाल काय? काँग्रेसमध्ये विलीनीकरण की एनडीएसोबत जाणार? महाराष्ट्राच्या राजकारणात चर्चांना उधाण

आणि मेंदूच्या कार्यक्षमतेला चालना देण्यास त्यांचा फायदा होऊ शकतो.

तसेच रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत ठेवण्यासही ते उपयुक्त मानले जातात.

 

अँटिऑक्सिडंट्स

अँटिऑक्सिडंट्स शरीरातील फ्री रॅडिकल्समुळे पेशींना होणारे नुकसान कमी करण्यास मदत करतात.

ते रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवतात, हृदयाचे आरोग्य जपतात, त्वचा निरोगी ठेवण्यास मदत करतात

 

आणि वृद्धत्वाची प्रक्रिया काही प्रमाणात मंदावण्यास हातभार लावू शकतात.

 

तसेच काही दीर्घकालीन आजारांचा धोका कमी करण्यासही ते उपयुक्त ठरू शकतात.

 

मॅग्नेशियम

मॅग्नेशियम हे शरीरासाठी आवश्यक खनिज आहे. ते स्नायू आणि मज्जासंस्थेचे कार्य सुरळीत ठेवण्यास, हाडे मजबूत करण्यास, .

हृदयाचे ठोके नियमित ठेवण्यास आणि ऊर्जा निर्मितीस मदत करते.

तसेच रक्तदाब नियंत्रित ठेवणे, तणाव कमी करणे आणि चांगली झोप लागण्यासही मॅग्नेशियम उपयुक्त ठरू शकते.

 

लोह (Iron)

लोह हे शरीरातील हिमोग्लोबिन तयार करण्यासाठी आवश्यक खनिज आहे.

ते रक्ताद्वारे ऑक्सिजन शरीराच्या सर्व भागांपर्यंत पोहोचवण्यास मदत करते.

पुरेसे लोह मिळाल्यास अशक्तपणा टाळण्यास, ऊर्जा टिकवून ठेवण्यास,

रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत करण्यास आणि मेंदूच्या कार्यक्षमतेला चालना देण्यास मदत होऊ शकते.

 

झिंक (Zinc)

झिंक हे शरीरासाठी अत्यावश्यक खनिज आहे. ते रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत करण्यास,

जखमा लवकर भरून येण्यास, त्वचा निरोगी ठेवण्यास आणि पेशींच्या वाढीस मदत करते.

तसेच चव आणि वास ओळखण्याची क्षमता, प्रजनन आरोग्य तसेच

शरीरातील विविध एन्झाइम्सचे कार्य सुरळीत ठेवण्यासाठी झिंक महत्त्वाची भूमिका बजावते.

 

फायबर

फायबर पचनसंस्था निरोगी ठेवण्यास आणि बद्धकोष्ठतेची समस्या कमी करण्यास मदत करते.

ते पोट जास्त वेळ भरल्यासारखे वाटण्यास मदत करत असल्याने वजन

नियंत्रणासाठी उपयुक्त ठरू शकते. तसेच रक्तातील साखर आणि कोलेस्टेरॉलची पातळी

नियंत्रित ठेवण्यास मदत करून हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यासही फायबर महत्त्वाची भूमिका बजावते.

पोटॅशियम

पोटॅशियम हे शरीरातील महत्त्वाचे खनिज असून ते रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास, हृदयाचे ठोके नियमित राखण्यास तसेच

स्नायू आणि मज्जासंस्थेचे कार्य सुरळीत चालण्यास मदत करते. याशिवाय शरीरातील द्रवांचे संतुलन राखणे, स्नायूंचे आकुंचन-

प्रसरण योग्य ठेवणे आणि थकवा कमी करण्यासाठीही पोटॅशियम उपयुक्त ठरते.

 

डार्क चॉकलेटचे आरोग्यदायी फायदे

 

1. हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर

 

डार्क चॉकलेटमधील फ्लॅव्होनॉइड्स रक्तवाहिन्या लवचिक ठेवण्यास मदत करतात.

त्यामुळे रक्तदाब नियंत्रणात राहण्यास मदत होऊ शकते आणि हृदयविकाराचा धोका काही प्रमाणात कमी होऊ शकतो.

 

2. मेंदूचे कार्य सुधारण्यास मदत

 

डार्क चॉकलेटमुळे मेंदूकडे जाणारा रक्तप्रवाह वाढू शकतो. त्यामुळे स्मरणशक्ती,

एकाग्रता आणि मानसिक कार्यक्षमता सुधारण्यास मदत मिळू शकते.

 

3. मूड चांगला ठेवण्यास मदत

डार्क चॉकलेट खाल्ल्यानंतर शरीरात एंडॉर्फिन आणि सेरोटोनिनसारखी

‘फील-गुड’ रसायने सक्रिय होतात. त्यामुळे तणाव कमी होण्यास आणि मन प्रसन्न राहण्यास मदत मिळते.

 

4. अँटिऑक्सिडंट्सचा उत्तम स्रोत

डार्क चॉकलेटमध्ये भरपूर अँटिऑक्सिडंट्स असतात, जे शरीरातील

फ्री रॅडिकल्समुळे होणारे नुकसान कमी करण्यास मदत करतात.

5. त्वचेसाठी फायदेशीर

काही संशोधनानुसार डार्क चॉकलेटमधील फ्लॅव्होनॉइड्स त्वचेला सूर्याच्या

अतिनील किरणांपासून काही प्रमाणात संरक्षण देण्यास मदत करू शकतात.

 

6. मधुमेहाचा धोका कमी करण्यास मदत

मर्यादित प्रमाणात डार्क चॉकलेट खाल्ल्यास इन्सुलिन संवेदनशीलता

सुधारण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, मधुमेह असलेल्या रुग्णांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच त्याचे सेवन करावे.

 

7. शरीराला आवश्यक खनिजे मिळतात

डार्क चॉकलेटमधील मॅग्नेशियम, लोह आणि कॉपर यामुळे हाडे, स्नायू आणि रक्तनिर्मितीस मदत होते.

 

 

 

डार्क चॉकलेटचे संभाव्य दुष्परिणाम

 

1. वजन वाढू शकते

 

डार्क चॉकलेटमध्ये कॅलरी आणि चरबीचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे ते जास्त प्रमाणात खाल्ल्यास वजन वाढण्याची शक्यता असते.

 

2. साखरेचे सेवन वाढू शकते

 

काही डार्क चॉकलेटमध्ये साखरेचे प्रमाण तुलनेने जास्त असते. त्यामुळे खरेदी करताना लेबल तपासणे आवश्यक आहे.

 

3. कॅफीनमुळे झोपेचा त्रास

 

डार्क चॉकलेटमध्ये कॅफीन आणि थियोब्रोमाइन असते. त्यामुळे रात्री जास्त

प्रमाणात खाल्ल्यास झोप न लागणे किंवा अस्वस्थता जाणवू शकते.

 

4. मायग्रेनची समस्या

 

काही व्यक्तींमध्ये डार्क चॉकलेट मायग्रेनचा झटका येण्यास कारणीभूत ठरू शकते.

 

5. अॅसिडिटी

 

संवेदनशील व्यक्तींना जास्त प्रमाणात डार्क चॉकलेट खाल्ल्यास अॅसिडिटी किंवा पोटात जळजळ होऊ शकते.

 

6. मूत्रपिंडातील खडे

 

डार्क चॉकलेटमध्ये ऑक्सलेट्स असतात. त्यामुळे किडनी स्टोनचा त्रास असलेल्या व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच त्याचे सेवन करावे.

 

 

 

दिवसातून किती डार्क चॉकलेट खावे?

 

आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, दिवसाला 20 ते 30 ग्रॅम (सुमारे 2 ते 3 छोटे तुकडे)

आणि 70 टक्के किंवा त्यापेक्षा जास्त कोको असलेले डार्क चॉकलेट खाणे सुरक्षित मानले जाते.

 

 

 

डार्क चॉकलेट खरेदी करताना या गोष्टी लक्षात ठेवा

 

70 टक्के किंवा त्यापेक्षा जास्त कोको असलेले चॉकलेट निवडा.

 

साखरेचे प्रमाण कमी असलेले उत्पादन निवडा.

 

ट्रान्स फॅट नसलेले चॉकलेट घ्या.

 

कृत्रिम फ्लेवर्स आणि जास्त अॅडिटिव्ह्ज असलेले चॉकलेट टाळा.

 

 

 

कोणत्या व्यक्तींनी काळजी घ्यावी?

 

मधुमेहाचे रुग्ण

 

किडनी स्टोनचा त्रास असलेले

 

मायग्रेनचा त्रास असलेले

 

लहान मुले (मर्यादित प्रमाणात)

 

कॅफीनची संवेदनशीलता असलेले व्यक्ती

 

 

 

 

डार्क चॉकलेट योग्य प्रमाणात आणि योग्य प्रकार निवडून खाल्ल्यास हृदयाचे आरोग्य,

मेंदूची कार्यक्षमता, मानसिक आरोग्य आणि शरीराला आवश्यक अँटिऑक्सिडंट्स मिळण्यास मदत होऊ शकते.

मात्र, त्यातील कॅलरी, कॅफीन आणि साखरेचे प्रमाण लक्षात घेऊन मर्यादित सेवन

करणे आवश्यक आहे. आरोग्यदायी आहाराचा भाग म्हणून डार्क चॉकलेटचा समावेश

केल्यास त्याचे अधिक फायदे मिळू शकतात. कोणतीही गंभीर आरोग्य समस्या

असल्यास किंवा नियमित औषधे सुरू असल्यास, डार्क चॉकलेटचे

सेवन करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे उचित ठरेल.

 

नोट-सदरील माहिती ही फक्त आपल्या ज्ञानात भर टाकण्यासाठी आहे

वैद्यकीय उपचारासाठी नाही आरोग्य संदर्भात कुठलीही गोष्ट करताना डॉक्टरांचा सल्ला जरूर घ्या