प्लास्टिकच्या बाटलीतून पाणी पिता? आरोग्याला होणारे धोके आणि सुरक्षित पर्याय जाणून घ्या!

प्लास्टिकच्या बाटलीतून पाणी पिता? स्टीलच्या बाटलीचा वापर ठरू शकतो फायदेशीर; जाणून घ्या महत्त्वाच्या गोष्टी

आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी प्लास्टिकचा अनावश्यक वापर टाळणे गरजेचे;

चुकीच्या पद्धतीने बाटल्या वापरल्यास आरोग्याला धोका निर्माण होण्याची शक्यता

आजच्या धावपळीच्या जीवनात प्रवास असो, कार्यालयीन काम असो किंवा शाळा-महाविद्यालयात जाणे असो,

सोबत पाण्याची बाटली ठेवण्याची सवय अनेकांना आहे. मात्र, यापैकी बहुतांश नागरिक पाणी पिण्यासाठी प्लास्टिकच्या

बाटल्यांचा वापर करतात. अनेकजण एकाच प्लास्टिकच्या बाटलीचा वारंवार वापर करतात.

हेही वाचा-सावधान! चिनी लसूण कसा ओळखावा? भारतीय लसणापेक्षा काय आहे फरक? जाणून घ्या

काहीजण उन्हात ठेवलेल्या बाटलीतील पाणीही पितात. मात्र, प्लास्टिकच्या बाटल्यांचा वापर करताना आवश्यक ती काळजी

घेतली जात नसल्यास आरोग्याच्या दृष्टीने काही समस्या निर्माण होऊ शकतात.

 

प्लास्टिकच्या बाटल्यांमधून पाणी पिण्यामुळे कॅन्सर, मधुमेह, हृदयविकार आणि पोटाचे आजार होतात,

असे अनेकदा सांगितले जाते. मात्र, या आजारांचा धोका केवळ प्लास्टिकच्या बाटलीतून पाणी पिण्यामुळेच वाढतो,

असे ठामपणे म्हणता येत नाही. बाटली तयार करण्यासाठी वापरलेले प्लास्टिक, त्याची गुणवत्ता, पाणी साठवण्याची पद्धत

हेही वाचा-जेवताना मोबाईल फोन वापरताय? आरोग्यावर होऊ शकतात हे ५ गंभीर परिणाम

आणि तापमान यांसारख्या बाबी महत्त्वाच्या असतात. त्यामुळे प्लास्टिकचा वापर करताना योग्य ती खबरदारी घेणे आवश्यक आहे.

 

प्लास्टिकच्या बाटलीचा वारंवार वापर करणे कितपत योग्य?

 

बाजारात विविध प्रकारच्या प्लास्टिकच्या बाटल्या उपलब्ध आहेत.

काही बाटल्या एकदाच वापरून टाकून देण्यासाठी तयार केलेल्या असतात,

तर काही बाटल्या वारंवार वापरण्यासाठी बनवलेल्या असतात. त्यामुळे प्रत्येक प्लास्टिकची बाटली एकदाच वापरावी, असा

सार्वत्रिक नियम नाही. मात्र, एकदाच वापरण्यासाठी तयार केलेल्या पाण्याच्या बाटल्यांचा वारंवार वापर करणे टाळावे.

 

बाटलीचा वारंवार वापर करताना तिच्या आतील भागात घाण साचू शकते.

बाटलीची योग्य प्रकारे स्वच्छता केली नाही, तर त्यामध्ये सूक्ष्मजीवांची वाढ होण्याची शक्यता असते.

विशेषतः बाटलीच्या तोंडाजवळ आणि झाकणाच्या भागात घाण साचल्यास स्वच्छतेची समस्या निर्माण होऊ शकते.

 

तसेच, बाटलीला तडे गेले असतील, ती खराब झाली असेल किंवा

तिच्या प्लास्टिकमध्ये बदल दिसत असतील, तर तिचा वापर थांबवणे योग्य ठरते.

 

उन्हात ठेवलेल्या प्लास्टिकच्या बाटलीतील पाणी पिणे टाळा

 

अनेकदा प्रवासादरम्यान किंवा वाहनामध्ये प्लास्टिकच्या बाटल्या दीर्घकाळ उन्हात ठेवल्या जातात.

काहीजण उन्हात उभी असलेली गाडी किंवा बंद वाहनामध्ये पाण्याची बाटली ठेवतात.

मात्र, उच्च तापमानामुळे काही प्रकारच्या प्लास्टिकमधून रासायनिक घटक पाण्यात मिसळण्याची शक्यता वाढू शकते.

 

त्यामुळे पाण्याची बाटली थेट सूर्यप्रकाशात किंवा अतिउष्ण ठिकाणी ठेवणे टाळावे.

शक्यतो बाटली थंड, सावलीच्या ठिकाणी ठेवावी. तसेच, बाटलीवर उत्पादकाने दिलेल्या वापराच्या सूचना पाळाव्यात.

 

प्लास्टिकमधील रसायनांमुळे आरोग्याला धोका?

 

काही प्रकारच्या प्लास्टिकमध्ये विशिष्ट रासायनिक घटक वापरले जातात. प्लास्टिकचा प्रकार,

त्याची गुणवत्ता आणि वापराच्या परिस्थितीनुसार या घटकांचा संपर्क होण्याची शक्यता बदलू शकते.

काही रसायनांच्या संपर्काचा संबंध हार्मोन्सच्या कार्यातील बदलांसह विविध आरोग्यविषयक परिणामांशी जोडला गेला आहे.

 

मात्र, प्लास्टिकच्या बाटलीतून पाणी प्यायल्याने थेट कॅन्सर, मधुमेह किंवा हृदयविकार होतो,

असा निष्कर्ष सर्वसाधारणपणे काढणे योग्य नाही. या आजारांमागे अनेक कारणे असू शकतात.

त्यामुळे भीती पसरवण्याऐवजी प्लास्टिकचा सुरक्षित वापर, योग्य स्वच्छता आणि पर्यायी वस्तूंचा विचार करणे अधिक महत्त्वाचे आहे.

कॅन्सरचा धोका: प्लास्टिकच्या बाटलीतून पाणी प्यायल्याने थेट कॅन्सर होतो,

असा ठोस निष्कर्ष उपलब्ध पुराव्यांवरून काढता येत नाही.

मायक्रोप्लास्टिक्स: बाटलीबंद पाण्यात सूक्ष्म प्लास्टिकचे कण आढळू शकतात. मात्र,

त्यांचा मानवी आरोग्यावर नेमका काय परिणाम होतो, याबाबत अधिक संशोधन आवश्यक आहे.

उष्णतेचा परिणाम: उच्च तापमानामुळे काही प्रकारच्या प्लास्टिकमधून रासायनिक घटक बाहेर पडण्याची शक्यता वाढू

शकते. हा परिणाम प्लास्टिकचा प्रकार आणि वापराच्या परिस्थितीवर अवलंबून असतो.

बाटलीचा पुनर्वापर: प्रत्येक प्लास्टिकची बाटली पुन्हा वापरणे धोकादायक नसते.

मात्र, एकदाच वापरण्यासाठी बनवलेल्या बाटल्यांचा वारंवार वापर टाळावा.

स्टीलच्या बाटल्या: चांगल्या दर्जाच्या स्टेनलेस स्टीलच्या बाटल्या टिकाऊ

आणि स्वच्छ ठेवण्यास सोप्या असतात. त्या प्लास्टिकचा वापर कमी करण्यासाठी उपयुक्त पर्याय आहेत.

पोटाचे विकार: अस्वच्छ बाटली किंवा दूषित पाण्यामुळे संसर्ग होऊ शकतो. मात्र,

प्लास्टिकच्या बाटलीमुळेच पोटाचे विकार होतात, असा सरसकट दावा करणे योग्य नाही.

स्टीलच्या बाटलीचा वापर ठरू शकतो फायदेशीर

पिण्याच्या पाण्यासाठी स्टेनलेस स्टीलच्या बाटल्या हा एक चांगला पर्याय ठरू शकतो.

स्टीलच्या बाटल्या टिकाऊ असतात आणि त्यांची योग्य प्रकारे स्वच्छता करणे सोपे असते.

चांगल्या दर्जाच्या स्टीलच्या बाटलीचा दीर्घकाळ वापर करता येतो.

त्यामुळे वारंवार नवीन प्लास्टिकच्या बाटल्या खरेदी करण्याची गरज कमी होऊ शकते.

 

स्टीलच्या बाटलीचा वापर करताना तिचे झाकण, आतील भाग आणि तळ स्वच्छ ठेवणे आवश्यक आहे.

बाटली नियमितपणे धुवावी आणि वापरण्यापूर्वी ती पूर्णपणे स्वच्छ असल्याची खात्री करावी.

बाटलीमध्ये पाणी दीर्घकाळ साठवले असल्यास तिच्या स्वच्छतेकडे विशेष लक्ष द्यावे.

 

मात्र, स्टीलची बाटली वापरली म्हणजे आरोग्याच्या सर्व समस्या दूर होतील, असे नाही.

पिण्याचे पाणी स्वच्छ आणि सुरक्षित असणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.

 

पाणी पिताना या गोष्टी लक्षात ठेवा

 

१. शक्यतो चांगल्या दर्जाच्या स्टेनलेस स्टीलच्या बाटलीचा वापर करा.

 

२. प्लास्टिकची बाटली वापरत असल्यास ती पिण्याच्या पाण्यासाठी योग्य आहे का, हे तपासा.

 

३. एकदाच वापरण्यासाठी तयार केलेल्या बाटल्यांचा वारंवार वापर टाळा.

 

४. प्लास्टिकच्या बाटल्या थेट सूर्यप्रकाशात किंवा अतिउष्ण ठिकाणी ठेवू नका.

 

५. बाटली आणि तिचे झाकण नियमितपणे स्वच्छ करा.

 

६. बाटलीला तडे गेले असतील किंवा ती खराब झाली असेल, तर तिचा वापर करू नका.

 

७. पिण्यासाठी नेहमी स्वच्छ आणि सुरक्षित पाण्याचा वापर करा.

 

८. पाणी दूषित असल्याची शंका असल्यास योग्य पद्धतीने निर्जंतुकीकरण करूनच प्या.

 

प्लास्टिकचा वापर कमी करणे पर्यावरणासाठीही महत्त्वाचे

 

प्लास्टिकच्या बाटल्यांचा अतिवापर हा केवळ आरोग्याशी संबंधित विषय नाही,

तर पर्यावरणासाठीही चिंतेची बाब आहे. वापरानंतर फेकून दिलेल्या बाटल्यांमुळे प्लास्टिक कचऱ्याचे प्रमाण वाढते. हा

कचरा योग्य प्रकारे गोळा केला किंवा पुनर्वापरासाठी पाठवला नाही, तर तो माती आणि जलस्रोतांमध्ये पोहोचू शकतो.

 

त्यामुळे शक्य असेल तेथे पुन्हा वापरता येणाऱ्या बाटल्यांचा वापर करणे,

प्लास्टिक कचऱ्याची योग्य विल्हेवाट लावणे आणि अनावश्यक प्लास्टिकचा वापर कमी करणे आवश्यक आहे.

 

थोडक्यात सांगायचे तर, आरोग्य आणि पर्यावरण या दोन्हींचा विचार करता पिण्याच्या पाण्यासाठी चांगल्या दर्जाच्या स्टीलच्या

बाटलीचा वापर करणे हा एक व्यवहार्य पर्याय आहे. मात्र, बाटली कोणतीही असली तरी तिची स्वच्छता, पाण्याची गुणवत्ता आणि

वापरण्याची योग्य पद्धत या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करू नये. योग्य सवयी अंगीकारल्यास

आरोग्याची काळजी घेण्यासोबतच प्लास्टिक कचरा कमी करण्यासही मदत होऊ शकते.

 

नोट-सदरील माहिती ही फक्त आपल्या ज्ञानात भर टाकण्यासाठी आहे

वैद्यकीय उपचारासाठी नाही आरोग्य बाबतीत कुठली गोष्ट करताना डॉक्टरांची सल्ला जरूर करा