तरुणांमध्ये स्ट्रोकचा धोका का वाढतोय? न्यूरोसर्जनने सांगितली धक्कादायक कारणे

तरुणांमध्ये स्ट्रोक

तरुणांमध्ये स्ट्रोकची प्रकरणे का वाढत आहेत? न्यूरोसर्जनने सांगितली महत्त्वाची कारणे

सध्या मोठ्या प्रमाणामध्ये तरुणांमध्ये स्ट्रोक चा आजार दिवसेंदिवस वाढत आहे.

विशेष म्हणजे तरुण वयामध्ये हा आजार मोठ्या प्रमाणात दिसत आहे

पूर्वी स्ट्रोक म्हणजेच मेंदूचा झटका हा प्रामुख्याने वयस्कर व्यक्तींमध्ये होणारा आजार मानला जात होता.

मात्र, गेल्या काही वर्षांत तरुणांमध्येही स्ट्रोकची प्रकरणे दिसून येत आहेत.

कमी वयात स्ट्रोक होण्यामागे बदललेली जीवनशैली, वाढता ताण, चुकीच्या

आहाराच्या सवयी आणि व्यसनाधीनता यांसारख्या अनेक कारणांचा संबंध असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.

न्यूरोसर्जनच्या मते, आजची बैठी जीवनशैली आणि धावपळीची दिनचर्या यामुळे तरुण वयातच उच्च रक्तदाब, मधुमेह, उच्च

कोलेस्ट्रॉल आणि लठ्ठपणा यांसारख्या समस्या निर्माण होऊ शकतात.

https://www.apollohospitals.com/mr/health-library/stroke-in-young-adults-in-india-a-growing-concern

या आजारांकडे दुर्लक्ष केल्यास रक्तवाहिन्यांवर परिणाम होऊन स्ट्रोकचा धोका वाढू शकतो.

 

स्ट्रोक म्हणजे नेमके काय?

मेंदूच्या एखाद्या भागाला रक्तपुरवठा अचानक बंद होणे किंवा मेंदूतील रक्तवाहिनी फुटून रक्तस्राव होणे याला स्ट्रोक म्हणतात.

रक्तपुरवठा बंद झाल्यास त्याला इस्केमिक स्ट्रोक, तर रक्तवाहिनी फुटल्यामुळे रक्तस्राव झाल्यास हेमरेजिक स्ट्रोक असे म्हटले जाते.

 

मेंदूला ऑक्सिजन आणि पोषक घटकांचा सतत पुरवठा आवश्यक असतो.

रक्तपुरवठा काही काळासाठीही थांबला तर मेंदूच्या पेशींना नुकसान होऊ शकते.

त्यामुळे स्ट्रोकची लक्षणे दिसताच वैद्यकीय मदत घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

 

बैठी जीवनशैली ठरू शकते धोकादायक

 

आज अनेक तरुणांचे काम तासन्‌तास संगणक, लॅपटॉप किंवा मोबाईलसमोर बसून करण्याचे असते.

याशिवाय प्रवासासाठी वाहनांचा वाढता वापर आणि नियमित व्यायामाचा अभाव यामुळे शारीरिक हालचाल कमी झाली आहे.

हेही वाचा-रेल्वेत कचरा टाकणे महागात पडणार! आता थेट 1,000 रुपयांपर्यंत दंड

शारीरिक हालचाल कमी झाल्यास वजन वाढणे, रक्तदाब वाढणे, इन्सुलिन प्रतिरोध आणि कोलेस्ट्रॉलमध्ये बिघाड

होण्याची शक्यता वाढते. या सर्व गोष्टी हृदय आणि रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यावर परिणाम करू शकतात.

 

चुकीच्या आहारामुळे वाढतो धोका

 

फास्ट फूड, प्रक्रिया केलेले पदार्थ, जास्त मीठ, साखर आणि अस्वास्थ्यकर चरबी

असलेल्या पदार्थांचे सेवन वाढले आहे. दुसरीकडे फळे, भाज्या, संपूर्ण

हेही वाचा-क्रिकेट अकादमीत 750 किलोचा रोलर मुलांवर चालला; आकाशचा दुर्दैवी मृत्यू

धान्य आणि फायबरयुक्त पदार्थांचा आहारात अभाव असू शकतो.

 

अशा आहारामुळे वजन वाढण्याबरोबरच रक्तदाब, रक्तातील साखर आणि कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणाबाहेर जाण्याची शक्यता

असते. त्यामुळे तरुणांनी संतुलित आणि पौष्टिक आहार घेणे महत्त्वाचे आहे.

 

धूम्रपान आणि मद्यपानाचा मोठा परिणाम

 

धूम्रपानामुळे रक्तवाहिन्यांचे नुकसान होऊ शकते आणि रक्ताच्या गुठळ्या तयार होण्याचा धोका वाढू शकतो.

त्याचप्रमाणे अति मद्यपानामुळे रक्तदाब वाढण्यासह हृदय व रक्तवाहिन्यांवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो.

 

काही तरुणांमध्ये मादक पदार्थांचे सेवनही स्ट्रोकच्या जोखमीशी संबंधित असू शकते.

त्यामुळे व्यसनांपासून दूर राहणे हे स्ट्रोकपासून बचाव करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचे पाऊल आहे.

 

ताण आणि अपुरी झोपही कारणीभूत ठरू शकते

 

कामाचा ताण, आर्थिक चिंता, सोशल मीडियाचा अतिवापर आणि सततची धावपळ यामुळे तरुणांमध्ये मानसिक ताण

वाढत आहे. त्याचबरोबर रात्री उशिरापर्यंत जागणे आणि अपुरी झोप यामुळेही आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो.

 

दीर्घकाळ ताण आणि झोपेची कमतरता यामुळे रक्तदाब आणि चयापचयाशी संबंधित समस्या वाढू शकतात. त्यामुळे नियमित

आणि पुरेशी झोप घेणे तसेच ताण नियंत्रित करण्यासाठी व्यायाम, ध्यान

किंवा इतर आरोग्यदायी पद्धतींचा अवलंब करणे उपयुक्त ठरू शकते.

 

स्ट्रोकची लक्षणे ओळखणे अत्यंत महत्त्वाचे

 

स्ट्रोकमध्ये अचानक चेहऱ्याचा एक भाग वाकणे, एका हातात किंवा पायात अशक्तपणा किंवा बधिरपणा येणे, बोलताना

अडचण होणे, शब्द अस्पष्ट होणे, अचानक दृष्टी धूसर होणे, चालताना तोल

जाणे किंवा अचानक तीव्र डोकेदुखी होणे अशी लक्षणे दिसू शकतात.

 

अशी लक्षणे दिसल्यास ती काही वेळाने आपोआप कमी होतील म्हणून वाट पाहू नये.

तातडीने रुग्णालयात नेणे आवश्यक आहे. स्ट्रोकच्या उपचारांमध्ये वेळ अत्यंत महत्त्वाचा असतो.

 

तरुणांनी काय काळजी घ्यावी?

 

स्ट्रोकचा धोका कमी करण्यासाठी नियमित शारीरिक हालचाल करणे, वजन नियंत्रणात ठेवणे, संतुलित आहार घेणे, रक्तदाब

आणि रक्तातील साखर तपासणे, धूम्रपान टाळणे आणि मद्यपान मर्यादित किंवा टाळणे महत्त्वाचे आहे.

 

विशेषतः कुटुंबात हृदयरोग, स्ट्रोक, उच्च रक्तदाब किंवा मधुमेहाचा इतिहास असल्यास आरोग्य तपासण्यांकडे दुर्लक्ष करू नये.

 

तरुण वय म्हणजे स्ट्रोकचा धोका नाही, असा समज चुकीचा ठरू शकतो. जीवनशैलीतील योग्य बदल,

नियमित आरोग्य तपासणी आणि स्ट्रोकची लक्षणे वेळीच ओळखणे यामुळे गंभीर परिणाम टाळण्यास मदत होऊ शकते.

 

 

—

 

स्ट्रोकविषयी वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

 

1. तरुणांना स्ट्रोक होऊ शकतो का?

 

होय. स्ट्रोकचा धोका वयाबरोबर वाढत असला तरी तरुण व्यक्तींनाही स्ट्रोक होऊ शकतो. उच्च रक्तदाब, मधुमेह, लठ्ठपणा,

धूम्रपान, काही वैद्यकीय स्थिती आणि मादक पदार्थांचे सेवन यांसारखे घटक धोका वाढवू शकतात.

 

2. तरुणांमध्ये स्ट्रोकचे प्रमुख कारण काय आहे?

 

एकच कारण नसते. उच्च रक्तदाब, मधुमेह, उच्च कोलेस्ट्रॉल, लठ्ठपणा, धूम्रपान, अति मद्यपान, मादक पदार्थांचे सेवन आणि

बैठी जीवनशैली यांसारखे अनेक घटक एकत्रितपणे धोका वाढवू शकतात.

 

3. स्ट्रोकची सुरुवातीची लक्षणे कोणती?

 

अचानक चेहरा वाकणे, एका हात-पायात कमजोरी किंवा बधिरपणा, बोलताना अडचण,

दृष्टीमध्ये अचानक बदल, चक्कर येणे किंवा चालताना तोल जाणे ही महत्त्वाची लक्षणे आहेत.

 

4. स्ट्रोकची लक्षणे दिसल्यास काय करावे?

 

लक्षणे दिसताच तातडीने आपत्कालीन वैद्यकीय मदत घ्यावी. स्वतःहून औषधोपचार करून वेळ घालवू नये.

 

5. व्यायामामुळे स्ट्रोकचा धोका कमी होतो का?

 

नियमित शारीरिक हालचालीमुळे वजन, रक्तदाब, रक्तातील साखर आणि हृदयविकाराशी संबंधित काही जोखीम घटक

नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होऊ शकते. मात्र व्यायामाचा प्रकार आणि तीव्रता व्यक्तीनुसार योग्य असावी.

 

6. धूम्रपानामुळे स्ट्रोकचा धोका वाढतो का?

 

होय. धूम्रपान रक्तवाहिन्यांना नुकसान पोहोचवू शकते आणि स्ट्रोकसह हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आजारांचा धोका वाढवू शकते.

 

7. कमी वयात रक्तदाब तपासणे आवश्यक आहे का?

 

होय. उच्च रक्तदाब अनेकदा कोणतीही स्पष्ट लक्षणे न देता राहू शकतो.

त्यामुळे डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमित रक्तदाब तपासणे उपयुक्त ठरते.

 

8. स्ट्रोक टाळता येऊ शकतो का?

 

सर्व स्ट्रोक टाळता येतीलच असे नाही. मात्र रक्तदाब, मधुमेह आणि कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात ठेवणे, धूम्रपान टाळणे, नियमित

शारीरिक हालचाल करणे, संतुलित आहार घेणे आणि निरोगी वजन राखणे यामुळे अनेक जोखीम घटक कमी करता येतात.

 

टीप: हा लेख सर्वसाधारण आरोग्यविषयक माहितीसाठी आहे.आपल्या ज्ञानात भर टाकण्यासाठी आहे वैद्यकीय

 

उपचारासाठी नाही स्ट्रोकची लक्षणे दिसल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या.