अंकुरित बटाटे खाल्ल्याचे दुष्परिणाम

आपल्या रोजच्या स्वयंपाकघरातील सर्वात सामान्य आणि आवडता पदार्थ म्हणजे बटाटा. तो कित्येक प्रकारे वापरला जातो – भाज्या, पराठे, भजी, चिप्स आणि अगदी स्नॅक्सपर्यंत. पण जेव्हा बटाट्याला अंकुर (sprout) येतात, तेव्हा तो खावा का नाही, हा प्रश्न अनेकांच्या मनात निर्माण होतो.

 

अंकुर आलेले बटाटे दिसायला जरी थोडे वेगळे वाटत असले तरी अनेकदा लोक त्यांना स्वच्छ करून वापरतात. परंतु, हा प्रकार आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतो. कारण अंकुर आलेल्या बटाट्यांमध्ये काही रासायनिक बदल (chemical changes) होतात जे शरीरावर विपरीत परिणाम करतात.

 

 

 

 

⚗️ अंकुरित बटाट्यामध्ये होणारे रासायनिक बदल

 

जेव्हा बटाट्याला अंकुर येतात, तेव्हा त्यामध्ये सोलॅनिन (Solanine) आणि चाकोनीन (Chaconine) नावाचे ग्लायकोअल्कलॉईड्स (Glycoalkaloids) नावाचे नैसर्गिक विषारी घटक तयार होतात.

 

हे घटक वनस्पती स्वतःला कीटक आणि रोगांपासून वाचवण्यासाठी तयार करते. मात्र, हे घटक मानवी शरीरासाठी विषारी ठरतात.

 

हेही वाचा-बँक लॉकर खरंच सुरक्षित आहेत का?

हेही वाचा-प्रत्येक घरातील वीजबिल शून्य करण्याचे लक्ष्य – मुख्यमंत्री

 

👉 सोलॅनिनचे प्रमाण साधारणतः 20 मिग्रॅ/100 ग्रॅम पर्यंत वाढू शकते, जे शरीरात गेल्यास पचनसंस्थेवर आणि मज्जासंस्थेवर परिणाम करतात.

 

👉 अंकुर वाढत असताना बटाट्यातील स्टार्च (carbohydrates) चे प्रमाण कमी होतं आणि ते साखरेत (sugar) रूपांतरित होतं, त्यामुळे त्याची चव थोडी गोडसर होते. पण त्याच वेळी विषारी घटकांचे प्रमाण वाढते.

 

 

https://en.wikipedia.org/wiki/Solanine

 

🧬 शरीरावर होणारे दुष्परिणाम

 

अंकुरित बटाटे खाल्ल्यानंतर काही वेळात खालील लक्षणे दिसू शकतात –

 

मळमळ, उलटी, पोटदुखी

 

जुलाब, डोकेदुखी

 

अशक्तपणा आणि थकवा

 

गंभीर परिस्थितीत श्वसनसंस्थेवर परिणाम

 

अतिप्रमाणात सेवन झाल्यास नर्व्हस सिस्टिम वर गंभीर परिणाम होऊ शकतो

 

 

हे सर्व परिणाम सोलॅनिन विषबाधेमुळे (Solanine Poisoning) होतात.

 

 

 

 

⚠️ असे अंकुरित बटाटे खाताना कोणती सावधगिरी बाळगावी?

 

1. हिरवट रंगाचे किंवा अंकुर आलेले बटाटे टाळावेत. हिरवा रंग म्हणजे सोलॅनिन वाढलेले आहे याचा संकेत.

 

 

2. जर बटाट्याला अगदी थोडे अंकुर आले असतील, तर ते खोलवर सोलून स्वच्छ करावेत आणि अंकुराचा भाग पूर्णपणे काढून टाकावा.

 

 

3. बटाटे नेहमी कोरड्या, थंड आणि अंधाऱ्या जागेत ठेवावेत, जेणेकरून अंकुर येणार नाहीत.

 

 

4. दीर्घ काळ ठेवलेले बटाटे वापरण्यापूर्वी नीट तपासावेत.

 

 

5. शक्यतो ताजे बटाटे वापरण्याची सवय लावावी.

 

 

 

 

—

 

🥣 अंकुरित बटाटे खावे की नाही?

 

तज्ञांचे स्पष्ट मत आहे की अंकुरित बटाटे खाणे टाळावे.

जरी थोडा भाग सोलून वापरला तरी, बटाट्यामध्ये विषारी घटकांचे प्रमाण किती वाढले आहे हे आपल्याला अचूक कळत नाही. त्यामुळे सुरक्षिततेसाठी ते फेकून देणेच योग्य आहे.

❓ FAQ Section (वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न):

 

1️⃣ अंकुर आलेले बटाटे खाल्ले तर काय होतं?

अंकुर आलेल्या बटाट्यात ‘सोलॅनिन’ नावाचे विषारी घटक वाढतात. हे शरीरात गेल्यास मळमळ, उलटी, पोटदुखी आणि मज्जासंस्थेवर परिणाम होऊ शकतो.

 

2️⃣ बटाट्याला हिरवट रंग का येतो?

हिरवा रंग म्हणजे क्लोरोफिलची निर्मिती सुरू झाली आहे, आणि त्याचवेळी सोलॅनिनचे प्रमाण वाढत आहे. त्यामुळे हिरवे बटाटे खाणे टाळावे.

 

3️⃣ अंकुर आलेले बटाटे सोलून खाल्ले तर चालतात का?

जर अंकुर खूपच लहान असतील तर खोलवर सोलून वापरता येतात, पण विषारी घटक संपूर्ण बटाट्यात पसरलेले असू शकतात. त्यामुळे शक्यतो टाळावे.

 

4️⃣ बटाटे साठवताना अंकुर येऊ नयेत यासाठी काय करावे?

बटाटे नेहमी थंड, कोरड्या आणि अंधाऱ्या जागेत ठेवा. प्लास्टिक पिशवीऐवजी हवेशीर टोपली किंवा पिशवी वापरा.

 

5️⃣ अंकुर आलेल्या बटाट्यांमधील सोलॅनिन नष्ट करता येतो का?

नाही. सोलॅनिन हा उष्णतेने नष्ट होत नाही. शिजवून किंवा तळूनही त्याचे विषारी गुणधर्म टिकून राहतात.

 

 

 

🌿 निष्कर्ष:

 

अंकुर आलेले बटाटे हे दिसायला निरुपद्रवी असले तरी, त्यांच्या आतील सोलॅनिन आणि चाकोनीन सारख्या विषारी घटकांमुळे आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे स्वयंपाक करताना बटाट्यांची स्थिती नीट तपासणे आणि ताज्या बटाट्यांचा वापर करणे हेच शहाणपणाचे आहे.

 

 

नोट-सदरील माहिती ही इंटरनेटच्या माध्यमातून गोळा केलेली आहे ही माहिती फक्त आपल्या ज्ञानात भर टाकण्यासाठी आहे वैद्यकीय उपचारासाठी नाही वैद्यकीय उपचार बाबतीत कुठलीही गोष्ट करताना डॉक्टरांचा सल्ला जरूर घ्या