भविष्यात हृदयरोग टाळायचा असेल तर या तपासण्या वेळेवर करा

हृदयरोग तपासणी

आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत हृदयरोग हा केवळ वृद्धांचा आजार राहिलेला नाही. चुकीचा आहार, व्यायामाचा अभाव, ताणतणाव, धूम्रपान, मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब यामुळे तरुण वयातही हार्ट अटॅक, ब्लॉकेज आणि हृदयविकाराचे प्रमाण वाढत आहे.

मात्र योग्य वेळी काही महत्त्वाच्या तपासण्या (Tests) केल्यास भविष्यात होणारा हृदयरोग टाळता येऊ शकतो. म्हणूनच प्रत्येक व्यक्तीने वयानुसार आणि आरोग्यस्थितीनुसार काही तपासण्या नियमित करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

महत्वाच्या तपासण्या

1) ब्लड प्रेशर (रक्तदाब) तपासणी
कधी करावी?
१८ वर्षांनंतर दरवर्षी एकदा, आणि उच्च रक्तदाब असल्यास दर ३ ते ६ महिन्यांनी.

फायदा काय?
उच्च रक्तदाब हा “सायलेंट किलर” म्हणून ओळखला जातो. तो दीर्घकाळ वाढलेला राहिल्यास हृदयावर ताण येतो आणि हार्ट अटॅक, स्ट्रोकचा धोका वाढतो. वेळेवर तपासणी केल्यास औषधोपचार आणि जीवनशैलीत बदल करून धोका कमी करता येतो.

 2) लिपिड प्रोफाईल (कोलेस्ट्रॉल टेस्ट)
कधी करावी?
२० वर्षांनंतर प्रत्येक ३–५ वर्षांनी, तर मधुमेह, लठ्ठपणा किंवा कौटुंबिक हृदयरोग इतिहास असल्यास दरवर्षी.
फायदा काय?
ही चाचणी LDL (वाईट कोलेस्ट्रॉल), HDL (चांगले कोलेस्ट्रॉल) आणि ट्रायग्लिसराइड्सची माहिती देते. वाईट कोलेस्ट्रॉल वाढल्यास रक्तवाहिन्यांमध्ये ब्लॉकेज तयार होण्याची शक्यता वाढते.

3) ब्लड शुगर टेस्ट (Fasting / HbA1c)
कधी करावी?
३० वर्षांनंतर दरवर्षी एकदा, आणि मधुमेह असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार.
फायदा काय?
मधुमेहामुळे हृदयविकाराचा धोका २ ते ४ पट वाढतो. शुगर नियंत्रणात ठेवल्यास हृदय सुरक्षित ठेवता येते.

 4) ईसीजी (ECG – Electrocardiogram)
कधी करावी?
३०–३५ वर्षांनंतर, छातीत दुखणे, धाप लागणे, चक्कर येणे अशी लक्षणे असल्यास त्वरित.
फायदा काय?
ईसीजीमुळे हृदयाची गती, रिदम आणि पूर्वी झालेल्या हार्ट अटॅकचे संकेत समजू शकतात.

हेही वाचा-या अगरबत्तीवर येणार बंदी?

5) इकोकार्डियोग्राफी (2D Echo)
कधी करावी?
उच्च रक्तदाब, मधुमेह, हृदयविकाराचा संशय किंवा डॉक्टरांनी सुचवल्यास.
फायदा काय?
ही तपासणी हृदयाचे पंपिंग, झडपांची कार्यक्षमता आणि हृदयाची रचना तपासते. हृदय कमकुवत होत आहे का हे कळते.

ही ही वाचा-लोक झोपेत का बोलतात? डॉक्टरांचे म्हणणे काय ?

 6) टीएमटी (TMT – Stress Test)
कधी करावी?
४० वर्षांनंतर, विशेषतः पुरुषांनी, तसेच छातीत दुखणे किंवा दम लागणे असल्यास.
फायदा काय?
व्यायाम करताना हृदयावर किती ताण येतो आणि ब्लॉकेजची शक्यता आहे का हे समजते.

https://en.wikipedia.org/wiki/Cardiology_diagnostic_tests_and_procedures

 7) सीटी कोरोनरी कॅल्शियम स्कोअर
कधी करावी?
४० वर्षांनंतर, विशेषतः कौटुंबिक इतिहास असल्यास.
फायदा काय?
ही तपासणी भविष्यात हार्ट अटॅकचा धोका किती आहे याचा अंदाज देते. अगदी सुरुवातीच्या टप्प्यातील ब्लॉकेज ओळखता येते.

 8) BMI आणि कमरेचा घेर
कधी करावा?
दरवर्षी.
फायदा काय?
लठ्ठपणा हा हृदयरोगाचा मोठा धोका आहे. वजन आणि कमरेचा घेर नियंत्रणात ठेवल्यास हृदय निरोगी राहते.

हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी अतिरिक्त सल्ला
दररोज किमान ३० मिनिटे चालणे
तणाव कमी ठेवणे
धूम्रपान व मद्यपान टाळणे
मीठ, साखर आणि तेलाचे प्रमाण मर्यादित ठेवणे
नियमित वैद्यकीय तपासणी

निष्कर्ष
हृदयरोग अचानक होत नाही, तो हळूहळू तयार होतो. योग्य वेळी तपासण्या केल्यास धोका आधीच ओळखता येतो आणि मोठ्या आजारापासून स्वतःचे संरक्षण करता येते. “उपचारापेक्षा प्रतिबंध चांगला” हे हृदयरोगाच्या बाबतीत सर्वाधिक लागू होते.

नोट-सदरील माहिती ही इंटरनेटच्या माध्यमातून गोळा केलेली आहे सदरील माहिती ही फक्त आपल्या ज्ञानात भर टाकण्यासाठी आहे वैद्यकीय उपचारासाठी नाही तरी उपचाराबाबतीत कुठलाही निर्णय घेताना आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला जरूर घ्या