रिकाम्या पोटी लसूण खाण्याचे फायदे: कोणते रोग दूर होतात, कोणते होत नाहीत?

लसूण (Garlic) हे भारतीय आहारातील तसेच औषधी गुणधर्मांसाठी प्रसिद्ध असलेले एक महत्त्वाचे घटक आहे. आपल्या स्वयंपाकघरातील ही साधी भाजी प्रत्यक्षात अनेक औषधी गुणधर्मांनी परिपूर्ण आहे. विशेषतः रिकाम्या पोटी लसूण खाल्ल्यास शरीराला अनेक फायदे मिळतात, असे आयुर्वेद सांगतो. पण त्याचवेळी काही मर्यादाही आहेत ज्यामुळे सर्वांना लसूण तितकाच उपयोगी ठरतो असे नाही. चला तर जाणून घेऊया लसूणचे फायदे, कोणते रोग यातून बरे होतात, कोणते नाहीत, तसेच आयुर्वेद आणि ऍलोपॅथीचे याबद्दल मत.

 रिकाम्या पोटी लसूण खाण्याचे प्रमुख फायदे

रिकाम्या पोटी लसूण खाणे हे अत्यंत फायदेशीर असते. यामुळे अनेक रोगांमध्ये फायदा होतो.

ही नैसर्गिक वनस्पती असल्यामुळे त्याचे कुठलेही दुष्परिणाम आपल्या शरीरावर होत नाहीत.

अगदी पुरातन काळापासून मसाल्यांच्या पदार्थांना भारतीय आहारामध्ये खूप महत्त्व आहे. प्रत्येक मसाल्याच्या पदार्थांमध्ये वेगवेगळे गुणधर्म असल्यामुळे शरीर तंदुरुस्त ठेवण्यासाठी त्याची मदत होते.

जुन्या काळामध्ये आजीबाईचा बटवा असायचा, त्यामध्ये जास्तीत जास्त मसाल्याचे पदार्थ असायचे. त्या काळात मोठ्या प्रमाणामध्ये गावरान लसणाची लागवड केली जायची आणि आहारामध्ये लसूण मोठ्या प्रमाणात खाल्ला जायचा.

यामुळे आजही आपण पाहतो की वयस्कर व्यक्तींना उच्च रक्तदाब (बीपी) चा त्रास नाही. लसूण खाल्ल्यामुळे हृदयविकाराचा झटका येण्यापासूनही वाचवते.

तर चला पाहूया, नेमके रिकाम्या पोटी लसूण खाल्ल्यामुळे काय फायदे होतात.

 

 

पचनशक्ती सुधारते
लसूणमध्ये ‘अलिसिन’ नावाचे घटक असतात जे जंतूनाशक आहेत. सकाळी लसणाच्या पाकळ्या खाल्ल्याने पचनसंस्था मजबूत होते व पोटातील विषारी द्रव्ये बाहेर टाकली जातात.

रक्तदाब नियंत्रित ठेवतो
उच्च रक्तदाब (Hypertension) असणाऱ्यांसाठी लसूण फायदेशीर आहे. रिकाम्या पोटी लसूण खाल्ल्याने रक्तातील प्रवाह सुरळीत होतो आणि रक्तदाब नियंत्रणात राहतो.

 

हृदयविकारांवर नियंत्रण
कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यासाठी लसूण उपयुक्त मानला जातो. LDL (वाईट कोलेस्ट्रॉल) कमी करून HDL (चांगला कोलेस्ट्रॉल) वाढविण्यात लसूण मदत करतो. त्यामुळे हृदयविकारांचा धोका कमी होतो.

रोगप्रतिकारशक्ती वाढवतो
लसूणमध्ये अँटीबॅक्टेरियल, अँटीव्हायरल आणि अँटीफंगल गुणधर्म आहेत. रिकाम्या पोटी खाल्ल्यास शरीराला संसर्गापासून संरक्षण मिळते.

वजन कमी करण्यात मदत
सकाळी लसूण खाल्ल्याने मेटाबॉलिझम वाढतो, चरबी जळण्याची गती सुधारते आणि वजन कमी करण्यात मदत होते.

 

हे हि वाचा-NO SUGAR-“२१ दिवस साखर खाणे बंद करा; जाणून घ्या शरीरात होणारे अद्भुत बदल”

मधुमेह नियंत्रण
लसूण रक्तातील साखरेचे प्रमाण संतुलित ठेवतो. नियमित सेवन केल्यास डायबिटीज असणाऱ्यांना फायदा होतो.

सांध्यांचा त्रास कमी करतो
संधिवात, गाऊट अशा आजारांमध्ये लसूण सूज व वेदना कमी करतो.

 

 

कोणते रोग लसूण खाल्ल्याने थांबत नाहीत?

कॅन्सरचा पूर्ण इलाज नाही – लसूणमध्ये अँटीऑक्सिडंट्स असल्याने कॅन्सर होण्याचा धोका कमी होऊ शकतो, पण तो उपचार नाही.

जड आजारांवर एकटाच उपाय नाही – हृदयविकार, मधुमेह, मूत्रपिंडाचे आजार यामध्ये फक्त लसूण पुरेसा नाही; योग्य औषधे घेणे आवश्यक आहे.

ताबडतोब आराम नाही – डोकेदुखी, तणाव किंवा अचानक झालेल्या संसर्गात लसूण त्वरित परिणाम देत नाही.

 

हे हि वाचा-कधीही कॅन्सर होऊ नये म्हणून सहा ६ टिप्स?

 आयुर्वेदात लसूणचे महत्व

आयुर्वेदानुसार लसूण ‘रसोन’ म्हणून ओळखला जातो. तो पाचही रसांनी युक्त आहे पण मुख्यत्वे कटू (तिखट) व लवण (खारट) रस प्रधान आहे.

दोषांवर परिणाम – लसूण वात व कफ दोष कमी करतो.

रक्तशुद्धी – रक्त शुद्ध करण्यासाठी लसूण अत्यंत उपयुक्त मानला जातो.

औषधी उपयोग – कृमी, पचनसंस्था रोग, सांध्यांचे विकार, श्वसनाचे विकार यावर लसूण उपयुक्त आहे.

 

 

 ऍलोपॅथीचे मत

आधुनिक वैद्यकशास्त्रानुसार लसूणमध्ये Allicin compound आहे ज्यामुळे तो जंतूनाशक, रक्तदाब कमी करणारा, कोलेस्ट्रॉल कमी करणारा ठरतो. संशोधनातून हे स्पष्ट झाले आहे की लसूणचा दीर्घकाळ सेवन हृदयविकार आणि रक्तदाब नियंत्रणात मदत करतो.
तथापि,

रिकाम्या पोटी लसूण खाल्ल्यास काही लोकांना ऍसिडिटी, पोटदुखी किंवा तोंडाची दुर्गंधी जाणवू शकते.

रक्त पातळ करणाऱ्या औषधांबरोबर (जसे Aspirin, Warfarin) लसूण घेतल्यास रक्तस्रावाचा धोका वाढतो.

 

 

 खबरदारी

गर्भवती व स्तनपान करणाऱ्या महिलांनी लसणाचे प्रमाणित सेवन करावे.

ज्यांना पोटात अल्सर किंवा ऍसिडिटी आहे त्यांनी लसूण कमी खावे.

कोणतेही गंभीर आजार असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेऊनच लसूण आहारात समाविष्ट करावा.

 

लसूण हे औषधी गुणधर्मांनी भरलेले नैसर्गिक वरदान आहे. विशेषतः रिकाम्या पोटी लसूण खाल्ल्यास पचन, रक्तदाब, हृदय, मधुमेह, प्रतिकारशक्ती यावर चांगले परिणाम दिसतात. आयुर्वेद लसूणला रोगप्रतिकारशक्ती वाढविणारे व दोष संतुलित करणारे मानतो, तर ऍलोपॅथीमध्येही त्याचे अनेक फायदे सिद्ध झाले आहेत. मात्र, लसूण सर्व आजारांचा उपाय नाही; संतुलित आहार, व्यायाम व आवश्यक औषधोपचार यांसोबत लसूणाचा समतोल वापर सर्वाधिक परिणामकारक ठरतो.

नोट सदरील लेख हा फक्त आपल्या ज्ञानामध्ये भर टाकण्यासाठी आहे वैद्यकीय उपचारासाठी नाही कुठलीही गोष्ट करताना आपण आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला जरूर घ्यावा