दुधात भेसळ आहे का? घरच्या घरी अशा ओळखा पाणी, डिटर्जंट आणि स्टार्चची मिलावट

Milk Adulteration Tips

आपण सकाळी उठल्यापासून ते रात्री झोपेपर्यंत दुधाचा उपयोग करत असतो. चहा, कॉफी, दूध, दही, ताक यांसारख्या पदार्थांमध्ये देखील दुधाचा वापर केला जातो. पण तुम्हाला माहिती आहे का की दुधामधील भेसळ ही सगळ्यात मोठी समस्या बनली आहे.

यामध्ये दूषित पाणी, वॉशिंग पावडर आणि स्टार्च यांसारख्या घातक गोष्टी मिसळल्या जातात. त्यामुळे दुधाची गुणवत्ता खराब होतेच, पण आपणही अनेक रोगराईंना बळी पडतो. नेमकं दुधामधील भेसळ ओळखायची कशी, ते आपण जाणून घेऊया.

 

https://fssai.gov.in/cms/checkadulteration.php

कमी होणारे पशुधन यामुळे दिवसेंदिवस दुधाचा तुटवडा जाणवत आहे आणि याच गोष्टीचा फायदा उचलत दुधामध्ये भेसळ करण्याचे प्रमाण देखील वाढले आहे. यामध्ये प्रामुख्याने दुधामध्ये दूषित पाणी टाकले जाते. तसेच, वॉशिंग पावडरचा देखील वापर केला जातो आणि स्टार्चचाही वापर केला जातो.

 

 

दुधात पाण्याची भेसळ ओळखण्याची सोपी पद्धत

दुधामध्ये पाणी मिसळणे ही सर्वाधिक आढळणारी भेसळ मानली जाते. अनेकदा ग्राहकांना हे सहज लक्षात येत नाही. मात्र, घरच्या घरी काही साध्या पद्धती वापरून दुधाची शुद्धता तपासता येऊ शकते.

 

हे ही वाचा-जास्त केस गळत आहेत? डॉक्टर सांगतात ही ५ सप्लिमेंट्स, जी Hair Fall कमी करण्यास करू शकतात मदत

हेही वाचा-PM सूर्य घर मोफत वीज योजना: प्रति किलोवॅट किती अनुदान? फक्त 4 वर्षांत वसूल होईल खर्च

 

यासाठी एखादा गुळगुळीत आणि थोडासा उतार असलेला पृष्ठभाग घ्या. त्या पृष्ठभागावर दुधाचा एक थेंब टाका. जर दूध शुद्ध असेल, तर तो थेंब हळूहळू खाली सरकेल आणि त्यामागे पांढऱ्या रंगाची हलकी रेघ दिसून येईल.

 

 

परंतु, दुधात पाणी मिसळलेले असल्यास दुधाचा थेंब अतिशय वेगाने खाली वाहतो आणि मागे कोणतीही पांढरी रेघ किंवा डाग दिसत नाहीत. या छोट्याशा प्रयोगातून दुधातील पाण्याची भेसळ सहज ओळखता येऊ शकते.

 

दुधात डिटर्जंटची भेसळ कशी ओळखाल?

दूध अधिक घट्ट आणि पांढरे दिसावे यासाठी काही ठिकाणी त्यामध्ये डिटर्जंट मिसळले जात असल्याच्या घटना समोर येतात. अशी भेसळ आरोग्यासाठी अत्यंत धोकादायक ठरू शकते.

घरच्या घरी ही भेसळ तपासण्यासाठी एक सोपी पद्धत वापरता येते. सर्वप्रथम एका भांड्यात थोडे दूध घ्या आणि त्यात थोडे पाणी मिसळा. त्यानंतर हे मिश्रण नीट हलवा किंवा ढवळा.

जर दूध शुद्ध असेल, तर त्यावर साधारण आणि कमी प्रमाणात फेस तयार होतो. पण दुधामध्ये डिटर्जंट मिसळलेले असल्यास मोठ्या प्रमाणात दाट आणि टिकून राहणारा फेस दिसून येतो.

 

 

म्हणूनच, दुधात असामान्य प्रमाणात फेस तयार होत असल्यास ते दूध वापरण्यापूर्वी सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे.

 

दुधात डिटर्जंट मिसळले आहे का? अशी करा घरच्या घरी तपासणी

आजकाल दूध अधिक स्वच्छ आणि चमकदार दिसावे यासाठी काही ठिकाणी त्यामध्ये डिटर्जंटसारख्या घातक पदार्थांची भेसळ केली जाते. अशी भेसळ शरीरासाठी नुकसानकारक ठरू शकते आणि पचनासंबंधी त्रासही निर्माण करू शकते.

 

दुधाची शुद्धता तपासण्यासाठी तुम्ही एक साधा प्रयोग करू शकता. एका ग्लासमध्ये थोडे दूध घ्या आणि त्यात समान प्रमाणात पाणी मिसळा. आता हे मिश्रण काही सेकंद जोरात हलवा.

 

जर फेस कमी प्रमाणात तयार झाला आणि लगेच बसला, तर दूध सामान्य असण्याची शक्यता असते. पण फेस खूप जास्त प्रमाणात तयार झाला आणि बराच वेळ टिकून राहिला, तर दुधात डिटर्जंट मिसळलेले असू शकते.

 

३. स्टार्च कसा तपासावा

 

दूध घट्ट दिसावे म्हणून त्यात अनेकदा स्टार्च मिसळला जातो. हे ओळखण्यासाठी आयोडीनचा वापर केला जाऊ शकतो.

 

थोड्या दुधात आयोडीनचे काही थेंब टाका. दूध शुद्ध असेल तर त्याच्या रंगात फारसा बदल होणार नाही. मात्र, दुधात स्टार्च मिसळले असल्यास ते निळे होईल.

 

अशा प्रकारचे दूध आरोग्यासाठी अपायकारक असल्याने ते वापरणे टाळणेच योग्य ठरते.

 

दुधामध्ये दूषित पाणी, डिटर्जंट आणि स्टार्च मिसळून तयार केलेले बनावट दूध आरोग्यासाठी अत्यंत धोकादायक ठरू शकते. अशा दुधाच्या सेवनामुळे पोटदुखी, उलट्या, जुलाब, अन्न विषबाधा आणि पचनाचे गंभीर विकार होऊ

 

शकतात. डिटर्जंटमुळे यकृत आणि मूत्रपिंडांवर वाईट परिणाम होण्याची शक्यता असते. दूषित पाण्यामुळे टायफॉईड, कावीळ, कॉलरा यांसारखे संसर्गजन्य आजार होऊ शकतात.

 

 

तर स्टार्चची जास्त मात्रा मधुमेह असलेल्या रुग्णांसाठी धोकादायक ठरते. लहान मुले, वृद्ध आणि गर्भवती महिलांमध्ये अशा दुधामुळे रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होऊन गंभीर आरोग्य समस्या निर्माण होऊ शकतात.

 

पाहिलंत का, दूषित दूध पिल्यामुळे कोणकोणत्या प्रकारचे रोग होऊ शकतात व दुधामधील भेसळ नेमकी कशी ओळखायची? अशा छोट्या छोट्या टिप्सने आपण दुधामधील भेसळ ओळखू शकतो.

 

नोट – सदरील माहिती ही फक्त आपल्या ज्ञानात भर टाकण्यासाठी आहे, कोणत्याही वैद्यकीय उपचारासाठी नाही. काही शंका असल्यास आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला जरूर घ्या.